Περισσότερα στο Ζαγόρι

Η Μεσσηνία είναι ένας τόπος κατοικημένος από τα προϊστορικά χρόνια, κυρίως λόγω των εύφορων κοιλάδων. «Καλλίκαρπη» την αποκάλεσε ο Ευριπίδης πριν 25 αιώνες, ενώ ο Χαρίλαος Τρικούπης ο μεγαλύτερος Έλληνας πολιτικός του 19ου αιώνα είχε πει κάποτε για τη μεσσηνιακή γη: «και ομπρέλες να φυτέψεις, θα καρποφορήσουν».

Για πολλούς η Μεσσηνία θεωρείται η γη της Επαγγελίας αφού σ’ αυτόν τον τόπο παράγονται τα πάντα. Από το παγκοσμίως γνωστό λάδι της και τις ελιές Καλαμών μέχρι σύκα, σταφίδα, εσπεριδοειδή, σταφύλια, κηπευτικά, καρπούζια, φραγκόσυκα, αραχίδες, αρωματικά φυτά, βότανα του Ταϋγέτου και άγρια χόρτα.

Ελαιόλαδο

Το ελαιόλαδο της Μεσσηνίας – ο περίφημος «υγρός χρυσός» του Ομήρου – είναι άριστης ποιότητας και από τα καλύτερα στον κόσμο (Π.Ο.Π.).

Στον απέραντο ελαιώνα της Μεσσηνίας λειτουργούν 250 περίπου ελαιοτριβεία, παράγοντας κατά Μ.Ο. 50.000 – 55.0000 τόνους ελαιόλαδο, το 95% του οποίου είναι εξαιρετικά παρθένο. Το ελαιόλαδο στη Μεσσηνία χρησιμοποιείται παντού. Στις σαλάτες, στα όσπρια, στα φαγητά κατσαρόλας, στα τηγανιτά, στα γλυκά, ακόμα και στη συντήρηση του σύγκλινου. Πάντως η πιo μεγαλειώδης απόλαυση του μεσσηνιακού ελαιόλαδου βρίσκεται στην πιo απλή συνταγή. Μια φέτα φρυγανισμένου ζυμωτού ψωμιού, ραντισμένη με άφθονο λάδι, τριμμένη ντομάτα και μια τσιμπιά αλατιού και ρίγανης

Ελιές Καλαμών

Οι ελιές Καλαμών είναι γνωστές για το μαύρο χρώμα, τη τραγανή σάρκα με τη φρουτώδη γεύση.

Κρασί

Σημαντικός αμπελότοπος η Μεσσηνία από την αρχαιότητα συνεχίζει την παράδοση με σταφύλια από τα οποία παράγονται μεσσηνιακά κρασιά από τις ποικιλίες κυρίως Ροδίτη, Φιλέρι, Ασύρτικου (για ερυθρές ποικιλίες το Φωκιανό και η Μανδηλαριά). Από τους αμπελώνες παράγεται και το διεθνώς αναγνωρισμένο βαλσαμικό ξύδι Μεσσηνίας.

Αποστάγματα

Στη Μεσσηνία παρατηρείται μια άνθηση της ποτοποιΐας, με αποστάγματα αρωματικών φυτών και σπόρων. Ούζο, ρακή, λικέρ και κονιάκ έχουν αποκτήσει μεγάλη φήμη στις εγχώριες αγορές, αλλά και στο εξωτερικό.

Σταφίδες

Η ιστορία της σταφίδας πηγαίνει 3 χιλιάδες χρόνια πίσω και η Μεσσηνία είναι μία από τους μεγαλύτερους παραγωγούς και εξαγωγείς σταφίδας της Ελλάδας. Οι σταφίδες ξεκινούν τη ζωή τους σαν μικρά μαύρα σταφύλια χωρίς κουκούτσι που καλλιεργούνται σε συγκεκριμένες περιοχές της Πελοποννήσου. Οι Μεσσήνιοι χρησιμοποιούν εδώ και χρόνια τις σταφίδες σε παραδοσιακές συνταγές (γεμιστές τομάτες, μπακαλιάρο με κόκκινη σαλτσα, σταφιδόψωμα, γλυκά) καθώς και στα ντόπια παραδοσιακά αρτοσκευάσματα.

Σύκα

Η Μεσσηνία φημίζεται για τα σύκα της (τσαπέλες), η καλλιέργεια των οποίων έχει τις ρίζες της στην αρχαιότητα. Τα σύκα καταναλώνονται φρέσκα ή αποξηραίνονται στον ήλιο, στην συνέχεια καλύπτονται με σουσάμι και δαφνόφυλλα ή γεμίζονται με ξηρούς καρπούς. Προϊόντα που παράγονται από το σύκο είναι η συκόπαστα, ο συκοκαφές, το σιρόπι από σύκο, το γλυκό του κουταλιού, η μαρμελάδα κ.ά.

Τυροκομικά (σφέλα, ταλαγάνι)

Εκλεκτά είναι τα τυριά (γραβιέρα, μυζήθρα, φέτα) που παράγονται αποκλειστικά με γάλατα της Μεσσηνίας με πρώτο και καλύτερο τη σφέλα που είναι χαρακτηρισμένο ως προϊόν Π.Ο.Π.

Ημίσκληρο λευκό τυρί άλμης, σε μακρόστενα παραλληλόγραμμα κομμάτια (λωρίδες, από όπου και το όνομά του), συμπαγές με αρκετές τρύπες, με πλούσια, πικάντικη, αλμυρή και υπόξινη γεύση και παράγεται από γάλα πρόβειο, κατσικίσιο ή μίγματά τους. Νοστιμίζει πίτες, τρώγεται μόνο της με ελαιόλαδο και ρίγανη σαν συνοδευτικό ούζου αλλά και νοστιμίζει τις σαλάτες (βασικό συστατικό της μεσσηνιακής σαλάτας). Ψήνεται με ντομάτα και πιπεριά, συμπληρώνει φαγητά, και φτιάχνει εξαιρετικό σαγανάκι.

Ένα νέο τυρί το ταλαγάνι, συγγενές με το χαλούμι, τη σφέλα, τη φορμαέλα ή το μαστέλο Χίου, ξεκίνησε σχετικά πρόσφατα από την Ελένη και τον Κώστα Αποστόλου στους Γαργαλιάνους, από πρόβειο γάλα και ταξιδεύει στις μέρες μας ως στις αγορές του εξωτερικού.

Σύγκλινο

Σύγκλινο είναι το ονομαστό το χοιρινό παστό της Μεσσηνίας που καπνίζεται σε καπνό κυρίως φασκομηλιάς, σχοίνου και κυπαρισσιού. Στην συνέχεια βράζεται σε χυμό πορτοκαλιού. με γαρύφαλλα, πορτοκαλόφλουδες και μπαχαρικά.

Παστέλι

Σύμβολο της αφθονίας και της γονιμότητας, προσφερόταν από την αρχαιότητα στους γάμους ώστε το ζευγάρι να έχει γλυκό μέλλον.

Στο βιβλίο της Η διατροφή των αρχαίων Ελλήνων κατά τους αρχαίους κωμωδιογράφους η φιλόλογος Ασπασία Μίχα-Λαμπάκη διευκρινίζει ότι η «σησαμίς ή σησαμή» παρασκευαζόταν μόνο από μέλι και σουσάμι, ενώ ο Φαίδων Κουκουλές στο Βυζαντινών βίος και πολιτισμός διευκρινίζει «…ήτο δε ο σησαμούς το σήμερον παστέλι». Το παστέλι λοιπόν υπάρχει στο ελληνικό διαιτολόγιο εδώ και χιλιάδες χρόνια. Το παστέλι από το Ζευγολατιό Μεσσηνίας είναι στις μέρες μας από τα γνωστότερα παστέλια που κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά. Ευρύτερα γνωστό άρχισε να γίνεται τη δεκαετία του 1920, όταν το πρόσφεραν κομμένο σε ρόμβους στους περαστικούς και τους ταξιδιώτες που περίμεναν το τρένο στο σταθμό, οι οποίοι το απολάμβαναν μαζί με καλαματιανή ρακή ή ένα ποτήρι δροσερό νερό. Οι σημαντικότεροι παραγωγοί παστελιού στην Μεσσηνία είναι το Ευμέλειν στο Ζευγολατιό και οι Αφοί Λάμπρου στη Θουρία,

Τα τυπικά φαγητά της Μεσσηνίας

Γουρνοπούλα (Γουρουνοπούλα). Το πιο χαρακτηριστικό μεσσηνιακό έδεσμα είναι η σουβλιστή γουρνοπούλα.

Καγιανάς. Αυγά με ντομάτα, είτε με σύγκλινο ή λουκάνικο. Βέβαια η πιο εντυπωσιακή εκδοχή του είναι ο καγιανάς μαγειρεμένος με πατάτες, σύγκλινο και αγκινάρες που συνηθίζεται στην Μικρομάνη την άνοιξη.

Κολοκυθοκορφάδες. Οι καθαρισμένες κολοκυθοκορφάδες τζιγαρίζονται σε ελαιόλαδο με άλλα μυρωδικά χόρτα και περιχύνονται με ντομάτα τριμμένη στον τρίφτη. Αφού βράσουν σε σιγανή φωτιά για μία ώρα περίπου αλατίζονται και πιπερώνονται.

Μπακαλιάρος τσιλαδιά. Ο μπακαλιάρος τσιλαδιά είναι ένα παραδοσιακό πιάτο τηγανητού παστού μπακαλιάρου σε κόκκινη σάλτσα με κρεμμύδια και σταφίδες Κορινθίας

Σπανάκι με μαυρομάτικα φασόλια. Μαζί τους μαγειρεύονται κι άλλα μυρωδικά χόρτα.

Κόκκορας κρασάτος με σπιτικές χυλοπίτες.

Λιόπιτα. Φτιαγμένη με παραδοσιακό φύλλο, μεσσηνιακή ελιά, και κορωνέικο λάδι.

Δίπλες. Σήμα κατατεθέν στις στιγμές χαράς, σε αρραβώνες, γάμους και βαφτίσια είναι οι δίπλες που φτιάχνονται από χυλό ζύμης, τηγανίζονται σε λάδι και βαπτίζονται σε μέλι . Ιδιαίτερα στους γάμους συμβολίζουν το «γλυκό» έγγαμο βίο του ζευγαριού.

Λαλάγγια. Τα λαλάγγια αποτελούν παράδοση στη Μεσσηνιακή Μάνη, φτιάχνονται από λεπτή ζύμη σε σχήμα κορδονιού, σε διάφορα περίεργα σχήματα και τηγανίζονται σε ελαιόλαδο.

Τραβηχτές πίτες και κουταλίδες. Οι τραβηχτές πίτες και οι κουταλίδες είναι προσφιλείς στη Μεσσηνία και παράγονται με τα ελάχιστα υλικά, το αλεύρι το νερό και τηγανίζονται στο ελαιόλαδο.